गुरुब्रह्मा

 

माझा  गुरू ! माझ्या प्रधान बाई !

त्यांचे पूर्ण नाव मला माहीत नाही . शाळेत सर्वजण त्यांना प्रधान बाईच म्हणत . 

बाई आम्हाला मराठी विषय शिकवीत . मराठी शिकावे तर प्रधान बाईंकडूनच ! कवितांना सुमधूर चाली 

लावून बाई त्या आमच्याकडून पाठ करवून घेत . र्हस्व , दीर्घ व्याकरण योग्य रितीने लिहीण्यावर त्यांचा कटाक्ष असे. 

वार्षिक परिक्षेचा निकाल लागला की यशस्वी विद्यार्थ्यांच्या हातावर त्या खडीसाखरेचा खडा ठेवत . 

स्वतःची परिस्थिती खडतर असूनही बाई गरीब विद्यार्थ्यांना पुस्तके विकत घेवून देत असत . गरिबांना मदत 

करण्याचा हा संस्कार त्यांच्या कृतीतूनच त्यांनी आम्हाला शिकवला . 

प्रधान बाई खूप प्रेमळ होत्या . माझ्यावर तर त्यांचे फार प्रेम ! त्यांनीच जागवला माझ्या हृदयात स्त्रीत्वाचा सार्थ 

अभिमान ! सावरलं मला कळीचं 'फूल ' होताना ! मला घडवताना माझ्यावर सुसंस्कारांची आभूषणे चढवली . 

माझ्यातल्या उणिवाही जाणीवपूर्वक दूर केल्या . 

बाई स्वतः वारकरी होत्या . साधी राहणी आणि उच्च विचारसरणी हे त्यांचे ब्रीदवाक्य होते. आषाढ महिना जवळ आला 

की त्या आम्हाला दिंडीचे अभंग शिकवीत . आषाढी एकादशीला शहरातल्या विठ्ठल मंदिरात त्या आमची दिंडी घेवून जात . 

भागवत धर्माचा संस्कार त्या नकळत्या वयात त्यांनी अशा पद्धतीने  आमच्या निरागस मनात रुजवला .   

आजही आम्ही मैत्रिणी एकत्र जमलो की हमखास बाईंची आठवण निघते . 

पाऊस पडून जातो . पण त्या पावसाच्या साठलेल्या पाण्यावर धरणं बांधली जातात . तशीच बाईंनी केलेल्या संस्कारांच्या 

भिंतींनी आमच्या मनाची धरणं बांधली आहेत . 

दर वर्षी आम्ही गुरुपौर्णिमेला बाईंचे आशीर्वाद घ्यायला त्यांच्या घरी जातो . ह्या वर्षीही जावू . बाई आता खूप थकल्यात .  

पण मला खात्री आहे ; आम्हाला पाहून त्यांना आनंद होईल. जवळ घेतील त्या आम्हाला प्रेमभराने . आवर्जून आमच्या मुलाबाळांची  चौकशी करतील आणि निघताना ठेवतील प्रत्येकीच्या हातावर खडीसाखरेचा खडा !

अशा ह्या माझ्या गुरूंना गुरुपौर्णिमेच्या निमित्ताने माझा सस्नेह नमस्कार  !