Swatiche Shabdamoti

  मी पाहिलेला झाडावर प्रेम करणारा माणूस      बालपणीच्या अनेक रम्य आठवणींपैकी मनात घर करून राहिलेली आठवण म्हणजे माझी शाळा आणि आमचे आवडते लोकरे गुरुजी.  लोकरे गुरुजी आमच्या शाळेतले चित्रकला शिक्षक. पण कोणताही विषय सोपा करून शिकविण्यात त्यांचा हातखंडा होता. विद्यार्थीप्रिय शिक्षक म्हणून त्यांचा नावलौकिक होता.       अतिशय संवेदनशील मनाचे लोकरे गुरुजी निसर्गावर खूप प्रेम करीत. झाडे,पाने, फुले हा तर त्यांचा जिव्हाळ्याचा विषय. वृक्षराजीवर गुरुजींचे अतोनात प्रेम. झाडे म्हणजे सरांचा प्राणच जणू ! शाळेच्या प्रशस्त आवारातही त्यांनी मैदानाच्या कडेकडेने भरपूर झाडे लावली होती. रोज पहाटे लवकर उठून वेळेच्या पंधरा वीस मिनिटे अगोदर ते शाळेत हजर होत. झाडांना पाणी घालून मनोभावे नमस्कार करीत.       आम्हा विद्यार्थ्यांनाही ते झाडांचं महत्त्व समजावून सांगत. आमच्याकडूनही ते छोटी रोपटी लावून घेत. मातीत बिया रुजवून घेत. बी मधून हळूहळू डोकं वर काढणारं रोपटं आम्हाला दाखवताना गुरुजी इतकं भरभरून बोलत की जणू काही त्यांचं बाळच ते ! त्या चिमुकल्या रोपट्याल...

  माझा  गुरू ! माझ्या प्रधान बाई ! त्यांचे पूर्ण नाव मला माहीत नाही . शाळेत सर्वजण त्यांना प्रधान बाईच म्हणत .  बाई आम्हाला मराठी विषय शिकवीत . मराठी शिकावे तर प्रधान बाईंकडूनच ! कवितांना सुमधूर चाली  लावून बाई त्या आमच्याकडून पाठ करवून घेत . र्हस्व , दीर्घ व्याकरण योग्य रितीने लिहीण्यावर त्यांचा कटाक्ष असे.  वार्षिक परिक्षेचा निकाल लागला की यशस्वी विद्यार्थ्यांच्या हातावर त्या खडीसाखरेचा खडा ठेवत .  स्वतःची परिस्थिती खडतर असूनही बाई गरीब विद्यार्थ्यांना पुस्तके विकत घेवून देत असत . गरिबांना मदत  करण्याचा हा संस्कार त्यांच्या कृतीतूनच त्यांनी आम्हाला शिकवला .  प्रधान बाई खूप प्रेमळ होत्या . माझ्यावर तर त्यांचे फार प्रेम ! त्यांनीच जागवला माझ्या हृदयात स्त्रीत्वाचा सार्थ  अभिमान ! सावरलं मला कळीचं 'फूल ' होताना ! मला घडवताना माझ्यावर सुसंस्कारांची आभूषणे चढवली .  माझ्यातल्या उणिवाही जाणीवपूर्वक दूर केल्या .  बाई स्वतः वारकरी होत्या . साधी राहणी आणि उच्च विचारसरणी हे त्यांचे ब्रीदवाक्य होते. आषाढ महिना जवळ आला  की त्या आम्हाला दि...

 *स्वातीचे शब्दमोती*          *माती-पाणी-आकाश* माती-पाणी-आकाश ऊन वारा मेघ ह्यांच्या संगे बहरतं माती-पाणी-आकाशाचं आहे जुनं नातं काळी सावळीच माती तिच्या मायेला ये पूर कुशीमध्ये तिच्या येई बीजाला अंकूर एकलीच माती कशी वाहते हा भार खळखळत्या पाण्याचा तिला असे हो आधार पाणी मुरता मातीत बीजा फुटती धुमारे आकाशही देई बीजा ऊन आणि वारे मेघ जमती आकाशी जणू भरे त्यांची शाळा जेव्हा सुटते  ती शाळा सरी येती भराभरा तेव्हा भरुन वाहती नद्या,विहीरी नि तळी हवे काय आणखी मग फुलावया कळी ? मेघा सारुनिया दूर हळू डोकावे अरुण चिमुकल्या कळीसाठी पाठवे तो ऊन थंडगार वाहे वारा ऊन्हा करुनिया दूर गंध उधळे सर्वत्र कळी होऊनिया फूल असे निसर्गाचे चक्र गोल फिरते निरंत कारण माती-पाणी-आकाशाचं आहे जुनं नातं